Akademik Matematik » bağıntılar konu anlatımı http://www.akademikmatematik.com Akademik Matematik Siteniz Wed, 07 Jul 2010 10:05:21 +0000 http://wordpress.org/?v=2.9.2 en hourly 1 Bağıntılar http://www.akademikmatematik.com/analiz/bagintilar.html http://www.akademikmatematik.com/analiz/bagintilar.html#comments Thu, 16 Jul 2009 22:23:34 +0000 ufukkaya http://www.akademikmatematik.com/?p=232 READ THIS POST IN ENGLISH

TANIM1: X ve Y iki küme olsun. X\times Y’nin herhangi bir alt kümesine X’den Y’ye bir bağıntı denir. Bazı kaynaklarda bağıntının tanımı verilirken X,Y\ne\emptyset olarak verilir ve X\times Y’nin boştan farklı herhangi bir alt kümesine bağıntı denir. Yani \emptyset bir bağıntı olarak kabul edilmez. Halbuki boşkümenin bir bağıntı olması matematiğin herhangi bir dalına herhangi bir problem yaratmaz. Aksine, boşkümenin bir bağıntı olarak kabul edilmesi topos teoride çok önemli bir rol oynar.

X, n elemanlı, Y, m elemanlı kümeler ise X\times Y, n.m elemanlı bir kümedir. X’den Y’ye bir bağıntı aynı zamanda \mathbf{P}(X\times Y)’nin bir elemanı olduğundan X’den Y’ye tüm bağıntıların sayısı 2^{n.m}’dir. X ve Y boş olmayan kümeler ve en az biri sonsuz elemanlı ise X’den Y’ye tüm bağıntıların kümesi de sonsuz elemanlıdır.

R\subset{X\times{Y}} boştan farklı bir bağıntı olsun. (x,y)\in{R} ise x’e R bağıntısına göre y’ye bağlıdır denir. Bu durum (x,y)\in{R}, xRy ya da R(x)=y gösterimleriyle gösterilir.

ÖRNEK1: X=\{a,b,c\}, Y=\{1,2\} olsun. X, 3 elemanlı, Y, 2 elemanlı küme olduğundan X’den Y’ye 2^{2.3}=2^{6}=64 bağıntı vardır. Bunlardan birkaç tanesini verelim:

R_1=\emptyset

R_2=\{(a,1)\}

R_3=\{(b,1),(b,2),(c,2)\}

R_4=X\times{Y}

ÖRNEK2: X=Y=\mathbb{R}, R=\{(x,y)\in{\mathbb{R}\times\mathbb{R}}\text{ }\vert\text{ }x^2=y^2\} olsun. (-1)^2=1^2 olduğundan (-1,1)\in{R}’dir. Ya da bu durum -1R1 olarak gösterilir. Bağıntının tüm elemanlarını dik koordinat düzleminde gösterelim:

Bağıntı Örneği Bağıntılar

TANIM2: X ve Y iki küme, R\subset{X\times Y} bir bağıntı olsun. R^{-1}=\{(y,x)\text{ }\vert\text{ }(x,y)\in{R}\}\subset{Y\times X} şeklinde tanımlanan kümeye R bağıntısının tersi denir. Eğer R=\emptyset ise R^{-1}=\emptyset olarak tanımlıdır.

ÖRNEK3: Örnek1′deki bağıntıların terslerini bulalım:

R_1^{-1}=\emptyset

R_2^{-1}=\{(1,a)\}

R_3^{-1}=\{(1,b),(2,b),(2,c)\}

R_4^{-1}=Y\times{X}

TANIM3: X,Y,Z kümeler R\subset{X\times{Y}} ve  S\subset{Y\times{Z}} bağıntılar olsun. S\circ R=\{(x,z)\text{ }\vert\text{ }x\in{X}, z\in{Z}, \exists y\in{Y}: (x,y)\in{R}\land (y,z)\in{S}\}\subset{X\times{Z}} şeklinde tanımlanan yeni bağıntıya R ve S bağıntılarının bileşkesi denir.

ÖRNEK4: X=\{a,b,c\}, Y=\{1,2,3\}, Z=\{x,y,z\}, R_1=\{(a,1),(a,2),(b,3)\}, R_2=\{(b,2),(b,3)\}, S_1=\{(1,x),(1,z)\} ve S_2=\{(2,z),(3,x)\} olsun. Bu durumda:

S_1\circ{R_1}=\{(a,x),(a,z)\}

S_2\circ{R_1}=\{(a,z),(b,x)\}

S_1\circ{R_2}=\emptyset

S_2\circ{R_2}=\{(b,z),(b,x)\}

olur.

TANIM4: X bir küme, R\subset{X\times{X}} olsun. (Burada R bağıntısının X’den X’e bir bağıntı olduğuna dikkat ediniz. Aşağıda verilecek tanım R\subset{X\times{X}} biçimindeki bağıntılarda verilebilir. Farklı iki küme arasındaki bağıntılarda verilmez):

a) \forall x\in{X}, xRx ise R’ye “yansıyan” bağıntı,

b) xRy olan \forall x,y\in{X}, yRx ise R’ye “simetrik” bağıntı,

c) xRy\land{yRx} olan \forall x,y\in{X}, x=y ise R’ye “ters simetrik” bağıntı,

d) xRy\land{yRz} olan \forall x,y,z\in{X}, xRz ise R’ye “geçişken” bağıntı denir.

TANIM5: X bir küme R\subset{X\times{X}} bir bağıntı olsun. Eğer R, yansıyan, ters simetrik ve geçişken bir bağıntı ise R’ye bir kısmi sıralama bağıntısı denir ve genelde R=\le biçiminde gösterilir. \le, X üzerinde bir kısmi sıralama bağıntısı ise (X,\le) ikilisine kısmi sıralanmış küme denir.

TANIM6: X bir küme R\subset{X\times{X}} bir bağıntı olsun. Eğer R, yansıyan, simetrik ve geçişken bir bağıntı ise R’ye bir denklik bağıntısı denir ve genelde R=\sim biçiminde gösterilir.

]]>
http://www.akademikmatematik.com/analiz/bagintilar.html/feed 0